Maciej Zembaty

Maciej Zembaty, właściwie Jan Maciej Zembaty, urodził się 16 maja 1944 roku w Tarnowie, a zmarł 27 czerwca 2011 roku w Warszawie. Dzieciństwo spędził w Wadowicach. Uczył się gry na fortepianie w średniej szkole muzycznej oraz uczęszczał do liceum plastycznego, gdzie jednym z jego nauczycieli był Jacek Kuroń. Ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie napisał pracę magisterską na temat polskiej piosenki i gwary więziennej, stając się jednym z pierwszych specjalistów od grypsery. Studiował także w warszawskiej PWST oraz na wydziale reżyserskim łódzkiej filmówki.

Kariera artystyczna
Zembaty zadebiutował w 1965 roku na Festiwalu w Opolu, zdobywając wyróżnienie jury i nagrodę za najlepszy debiut autorski. Był poliglotą, znającym siedem języków, z których trzech tłumaczył teksty i piosenki. W 1972 roku, dzięki Maciejowi Karpińskiemu, zetknął się z twórczością Leonarda Cohena i w ciągu kilku miesięcy przetłumaczył kilkanaście jego piosenek, a w ciągu życia – ponad 60. Jego tłumaczenie utworu „Partisan” stało się nieoficjalnym hymnem „Solidarności”.

Działalność radiowa i literacka
Razem z Jackiem Janczarskim stworzył w 1972 roku radiowe słuchowisko „Rodzina Poszepszyńskich”, które przez 25 lat było jedną z flagowych audycji rozrywkowych Polskiego Radia. W latach 70. związał się z Programem Trzecim Polskiego Radia, prowadząc m.in. autorskie audycje „Płyty nasze i naszych przyjaciół” oraz „Zgryz”, i uczestnicząc w programie „Zapraszamy do Trójki”.

W 1980 roku współorganizował Pierwszy Przegląd Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki”, będący „antyfestiwalem sopockim”. Jego album „Alleluja” sprzedał się w ponad 400 tysiącach egzemplarzy, zdobywając złotą płytę w 1986 roku.

Twórczość i tłumaczenia
Zembaty tłumaczył również pieśni błatne oraz współpracował z polskimi reżyserami, tworząc scenariusze i muzykę do filmów, m.in. „Około północy” (1977), „Sam na sam” (1977) i serialu „Siedem życzeń” (1984), gdzie użyczył głosu kotu Rademenesowi. Był również autorem piosenki „Ostatnia posługa”, śpiewanej na melodię marsza żałobnego Chopina.

Działalność społeczna i późniejsze lata
Wspierał kampanię „Muzyka Przeciwko Rasizmowi” Stowarzyszenia „Nigdy Więcej”, umieszczając jej logotyp na płycie „Ostatnia posługa. Czarne przeboje 65–88”. Od 2007 roku radio Tok FM emitowało jego ostatnie słuchowisko „Przygody Wuja Alberta”. W 2007 roku założył blog i wrócił do pisania.

Śmierć
Maciej Zembaty zmarł w wyniku zatrzymania akcji serca. Został pochowany 8 lipca 2011 roku na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

Maciej Zembaty był postacią niezwykle wszechstronną i twórczą. Jego działalność artystyczna obejmowała poezję, satyrę, scenopisarstwo, reżyserię radiową, muzykę i tłumaczenia, szczególnie poezji Leonarda Cohena. Jego twórczość i zaangażowanie społeczne miały znaczący wpływ na kulturę i życie społeczne w Polsce.